Źródła prawa UE. Procedury stanowienia prawa - 15.10.19

 

Fragmenty z podręcznika:

Pojęcie prawa UE i jego źródła: s. 236-238

Prawo pierwotne i umowy międzynarodowe: s. 239-248

Prawo wtórne i inne akty: s. 248-261

Procedury stanowienia prawa pierwotnego: s. 262-275

Procedury stanowienia prawa pochodnego: s. 279-292

 

Przepisy Traktatów:

TUE - 6, 48

TFUE - 288, 289, 290, 291, 292, 294

 

Prawo wtórne. Podział ze względu na formę aktów przyjmowanych przez instytucje i organy UE (art. 288 TFUE).

1) Rozporządzenie - ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. Nie wymaga implementacji. Jest instrumentem unifikacji prawa.
2) Dyrektywa – wiąże każde Państwo Członkowskie, do którego jest kierowana, w odniesieniu do  rezultatu, który ma być osiągnięty, pozostawia jednak organom krajowym swobodę wyboru formy i środków. Jest instrumentem harmonizacji prawa.
3) Decyzja - wiąże w całości. Decyzja, która wskazuje adresatów, wiąże tylko tych adresatów. Może być aktem o charakterze indywidualnym bądź ogólnym.
4) Zalecenia - akty niewiążące prawnie. Przyjmowane przez Radę, Komisję i EBC (art. 292 TFUE). Przydatne przy interpretacji prawa krajowego.
5) Opinie – akty niewiążące prawnie. Należy je odróżnić od opinii TS w sprawie zgodności umowy międzynarodowej z Traktatami (art. 218  ust. 11 TFUE).
 

Prawo wtórne. Podział ze względu na procedurę przyjęcia aktów:

1) Akty ustawodawcze – akty przyjmowane w drodze zwykłej lub specjalnej procedury ustawodawczej (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje) – art. 289 ust. 3 TFUE

Zwykła procedura ustawodawcza polega na przyjęciu rozporządzenia, dyrektywy lub decyzji wspólnie przez Parlament Europejski i Radę na wniosek Komisji. Procedurę tę określa artykuł 294 TFUE (art. 289 ust. 1 TFUE).

Specjalna procedura ustawodawcza - w szczególnych przypadkach przewidzianych w Traktatach przyjęcie rozporządzenia, dyrektywy lub decyzji przez Parlament Europejski z udziałem Rady lub przez Radę z udziałem Parlamentu Europejskiego stanowi specjalną procedurę ustawodawczą (art. 289 ust. 2 TFUE).

W szczególnych przypadkach przewidzianych w Traktatach akty ustawodawcze mogą być przyjmowane z inicjatywy grupy Państw Członkowskich lub PE, na zlecenie EBC lub na wniosek TS lub EBI (art. 289 ust. 4 TFUE).

2) Akty nieustawodawcze – wnioskowanie a contrario z art. 289 ust. 3 TFUE - są to akty, które nie są przyjmowane w drodze zwykłej lub specjalnej procedury ustawodawczej (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje).

A) Akty delegowane art. 290 TFUE (przymiotnik „delegowane”)

  • upoważnienie do wydania aktu delegowanego znajduje się w akcie ustawodawczym; akty ustawodawcze wyraźnie określają cele, treść, zakres oraz czas obowiązywania przekazanych uprawnień;

  • instytucją uprawnioną do wydania aktu delegowanego jest Komisja;

  • akty delegowane są aktami o zasięgu ogólnym;

  • ich celem jest uzupełnienie lub zmiana niektórych, innych niż istotne, elementów aktu ustawodawczego;

  • warunki przekazania uprawnień są wyraźnie przewidziane w akcie ustawodawczym: PE lub Rada mogą zadecydować o odwołaniu przekazanych    uprawnień; PE lub Rada nie wyrażą sprzeciwu w terminie przewidzianym przez akt ustawodawczy.

 

B) Akty wykonawczeart. 291 TFUE (przymiotnik „wykonawcze”)

  • upoważnienie do wydania aktu wykonawczego znajduje się w prawnie wiążących aktach Unii (w rozporządzeniach, dyrektywach i decyzjach)

  • konieczne są jednolite warunki wykonywania prawnie wiążących aktów Unii

  • uprawnienia wykonawcze posiada Komisja, a wyjątkowo Rada (w należycie uzasadnionych przypadkach oraz art. 24 i 26 TUE)

  • Podlegają kontroli w procedurze KOMITOLOGII.

Jest to tryb kontroli uprawnień wykonawczych Komisji dokonywany przez państwa członkowskie, określony w rozporządzeniu Parlamentu i Rady z 16 lutego 2011 r. nr 182/2011.

Kontrola jest dokonywana przez KOMITETY, w skład których wchodzą przedstawiciele państw członkowskich. Każdemu komitetowi przewodniczy przedstawiciel Komisji. Zadaniem Komitetów jest wydanie opinii dotyczącej projektu aktu wykonawczego.

Akty wykonawcze są kontrolowane w procedurze doradczej (Komisja w jak największym stopniu uwzględnia opinię komitetu) lub sprawdzającej (Komisja nie może przyjąć aktu wykonawczego w przypadku negatywnej opinii komitetu).

  

Najważniejsze założenia zwykłej procedury ustawodawczej – art. 294 TFUE

  • Inicjatywa ustawodawcza przysługuje Komisji Europejskiej

  • Komisja przekazuje projekt Parlamentowi i Radzie UE

  • Projekt aktu jest uchwalany w trzech czytaniach

  • Akt nie może zostać uchwalony bez zgody Parlamentu Europejskiego i Rady

  • W przypadku braku porozumienia powołuje się komitet pojednawczy złożony z przedstawicieli Parlamentu i Rady

  • Jeżeli w terminie 6 tygodni od jego zwołania komitet pojednawczy nie zatwierdzi wspólnego projektu, proponowany akt uważa się za nieprzyjęty.

  • Jeżeli w terminie 6 tygodni komitet pojednawczy zatwierdzi wspólny projekt, Parlament Europejski i Rada dysponują terminem 6 tygodni od tego zatwierdzenia na przyjęcie danego aktu zgodnie z tym projektem. W przeciwnym razie proponowany akt uważa się za nieprzyjęty.

 

Zwykła procedura zmiany Traktatów (art. 48  ust. 2-5 TUE)

  • Inicjatywa przysługuje: państwom członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu lub Komisji, którzy przedkładają projekt Radzie Unii Europejskiej.

  • Propozycje te mogą zmieniać zakres kompetencji Unii przyznanych jej w Traktatach przez państwa członkowskie (ograniczać lub rozszerzać zakres kompetencji).

  • Projekt zmian w Traktatach jest opracowywany przez:

  • KONWENT - złożony z przedstawicieli parlamentów narodowych, szefów państw lub rządów Państw Członkowskich, Parlamentu Europejskiego i Komisji

  • KONFERENCJĘ MIĘDZYRZĄDOWĄ – złożoną z przedstawicieli rządów Państw Członkowskich

  • Zmiany wchodzą w życie po ich ratyfikowaniu przez wszystkie Państwa Członkowskie, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.

  • Jeżeli po upływie 2 lat od podpisania traktatu zmieniającego został on ratyfikowany przez 4/5 państw członkowskich i gdy jedno lub więcej państw napotkało trudności w postępowaniu ratyfikacyjnym, sprawę kieruje się do Rady Europejskiej.

 

Uproszczona procedura zmiany Traktatów (procedura kładki - art. 48  ust. 6 TUE)

  • Inicjatywa przysługuje: państwom członkowskim, Parlamentowi Europejskiemu lub Komisji.

  • Propozycja zmian może dotyczyć wyłącznie postanowień części III  TFUE, dotyczących wewnętrznych polityk i działań Unii

  • Propozycje te mogą nie mogą zwiększać zakresu kompetencji Unii przyznanych jej w Traktatach przez państwa członkowskie.

  • Decyzję w sprawie zmiany Traktatów przyjmuje Rada Europejska stanowiąc jednomyślnie po konsultacji z Parlamentem Europejskim i Komisją (EBC w przypadkach zmian instytucjonalnych w dziedzinie pieniężnej).

  • Decyzja ta wchodzi w życie dopiero po jej zatwierdzeniu jej przez Państwa Członkowskie, zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.

  • Przykład: Decyzja Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2011 r. 2011/199 w sprawie zmiany art. 136 TFUE. W wyroku K 33/12 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że ustawa z 11 maja 2012 r. o ratyfikacji decyzji Rady Europejskiej 2011/199/UE w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro nie narusza art. 90 Konstytucji.

 

Uproszczona procedura zmiany Traktatów (procedura kładki - art. 48  ust. 7 TUE)

  • Rada Europejska może przyjąć decyzję upoważniającą Radę do stanowienia większością kwalifikowaną zamiast jednomyślnie, w procedurach przewidzianych w TFUE i tytule V TUE.

  • Rada Europejska może przyjąć decyzję zezwalającą na przyjęcie aktów ustawodawczych zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą zamiast zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą.

  • Rada Europejska podejmuje decyzję jednomyślnie za zgodą Parlamentu Europejskiego.

  • Wszelkie inicjatywy podejmowane przez Radę Europejską są przekazywane parlamentom narodowym. W przypadku gdy parlament narodowy  notyfikuje swój sprzeciw w terminie 6 miesięcy od takiego przekazania, decyzja nie zostaje przyjęta.

  • W przypadku braku sprzeciwu Rada Europejska może przyjąć taką decyzję.

 

Materiały dodatkowe:

Wyrok TS w sprawie 294/83 Parti écologiste „Les Verts” p. PE

Wyrok TS w sprawie 34/73 Fratelli Variola

Decyzja Rady Europejskiej z dnia 25 marca 2011 r. nr 2011/199 w sprawie zmiany art. 136 TFUE

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 16 lutego 2011 r. nr 182/2011 ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję (KOMITOLOGIA) 

 

Przykłady aktów prawnych UE:

Rozporządzenie - Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów

Dyrektywa - Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/38/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich

    Implementacja - Ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin

Dyrektywa - Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów

    Implementacja - Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta

Decyzja -Decyzja Komisji (UE) 2015/119 z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie pomocy państwa której Polska zamierza udzielić na rzecz Polskich Linii Lotniczych LOT S.A.

Zalecenie - Zalecenie Komisji Europejskiej z dnia 27 lipca 2016 r. w sprawie praworządności w Polsce

Opinia - Opinia Komisji  Europejskiej z dnia 1 czerwca 2016 r. w sprawie praworządności w Polsce

Umowa stowarzyszeniowa - Układ Europejski ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z drugiej strony sporządzony w Brukseli dnia 16 grudnia 1991 r.

 

 

 

 

 

 

 

 

© 2019. EUlaw.pl. All Rights Reserved